LiSurf · KULLANIM KILAVUZU

3B Görünüm

LiSurf 3B Görünüm, araziyi farklı açılardan incelemek ve oluşturulan üçgen modelin geometrisini görsel olarak kontrol etmek için kullanılır. Beklenmedik sivrilmeleri, çukurları ve şev geçişlerini fark etmeyi; ilgili üçgenin kot, alan ve eğim bilgilerini incelemeyi kolaylaştırır.

Sınır katmanları ve ortofoto, modelle birlikte değerlendirilerek çizim ile sahadaki detaylar karşılaştırılabilir. Görüntüleme ve sorgulama işlemleri kaynak çizim geometrisini değiştirmez.

**Görsel 01.** Üçgen model ve sınır katmanının birlikte görüntülenmesi.

01. Modeli açma ve arayüz

Komut yolu: LiSurf → Arazi Modeli Araçları → 3B Görünüm

**Görsel 02.** LiSurf sekmesindeki 3B Görünüm komutu.

Üçgen modelinizi içeren çizimi etkinleştirin ve 3B Görünüm komutunu açın.
Model otomatik yüklenmezse katman seçimi önerisini onaylayın; geçerli üçgen veya kotlu çizgi içeren katmanı seçin.

Otomatik yüklemede UCGEN_MODEL içeren model katmanları ve EGRI / EGRİ ile başlayan kotlu çizgi katmanları aranır. Yalnız 2B çizgi içeren veri, bu yolla model olarak alınmaz.

**Görsel 03.** 1 Şerit komutlar • 2 Katmanlar • 3 Lejant • 4 Bilgi

Katmanlar: görünürlüğü ve katman menülerini yönetir. Lejant: renklerin değer karşılıklarını gösterir. Bilgi: model, imleç, seçili üçgen ve analiz sonuçlarını listeler.

Panelleri Giriş → Paneller grubundan açıp kapatabilirsiniz. Modelin tümünü görmek için Giriş → Limit Bul kullanın.

02. Görünümü yönetme

Bakış açısını değiştirerek şevleri ve kot geçişlerini inceleyin. Önce bütünü görün, ardından kontrol edeceğiniz bölgeye yaklaşın.

İşlem / komut	Nasıl kullanılır?	Ekrandaki sonuç
Bütüne dönme Limit Bul	Giriş → Kamera ve Gezinme grubundan tıklayın.	Etkin katmanların kapsamı pencereye sığar.
Model çevresinde dönme Kamera Konumu	Kipi seçin. Model üzerinde sol fare tuşunu basılı tutup sürükleyin.	Bakış yönü ve yüksekliği değişir.
Yatay kaydırma Kamera XY	Kipi seçin ve sol tuşla sürükleyin.	Görünüm yatay düzlemde yer değiştirir.
Yaklaşma / uzaklaşma Büyüt / Küçült	Düğmeleri kullanın veya fare tekerleğini ileri / geri çevirin.	Kamera modele yaklaşır veya modelden uzaklaşır.
Sürükleyerek yaklaşma Yakınlaştır	Kipi seçin. Aşağı sürükleyerek yaklaşın, yukarı sürükleyerek uzaklaşın.	Kamera uzaklığı değişir.

Hazır görünümler

Giriş → Hazır Görünümler grubunda istediğiniz yönü tıklayın. Üstten üst bakışa; Kuzeyden, Güneyden, Doğudan, Batıdan ilgili yönden bakışa; İzometrik çapraz bakışa geçirir.

Ortografik, perspektifsiz üst görünümü açar. Bu görünümde kaydırmak için Kamera XY kullanın. Ortografik seçeneğini kapattığınızda önceki perspektif bakışa dönülür.

Model çok küçük görünüyorsa: Geniş kapsamlı bir referans açık olabilir. Katmanlar panelinde model katmanına sağ tıklayıp Katmana yaklaş seçin.

03. Üçgen modelini kontrol etme

Kontrol sırasında üçgenlerin bağlantılarını, ani kot sıçramalarını ve şev geçişlerini inceleyin. Şüpheli bir yüzeyi farklı açılardan değerlendirin; düzeltme öncesinde kaynak verideki kotları ve bağlantıları kontrol edin.

Analiz → Gösterim alanından Üçgenler seçin.
Giriş → 3B Görünüm Ayarları → Kenarları göster seçeneğini açın. Gereksiz çizgi katmanlarını gizleyerek üçgen ağını belirginleştirin.

**Görsel 05.** Seçilen üçgen pembe renkle vurgulanır.

**Görsel 06.** Seçili üçgene ait alan, eğim ve bakı.

Köşe koordinatları aynı bölümde 1. köşe, 2. köşe ve 3. köşe satırlarında yer alır.

Üçgen seçimi kaynak geometriyi değiştirmez.

Bir üçgenin bilgilerini okuma

Giriş → Kamera ve Gezinme → Seçim düğmesini etkinleştirin ve üçgene sol tıklayın.
Bilgi → Seçili üçgen bölümünden katmanı, köşe koordinatlarını, alanları, eğimi ve bakıyı inceleyin.
İnceleme bittiğinde Analiz → Kot Aralığı ve Seçim → Seçimi Temizle kullanın. Gezinmek için Kamera Konumu kipine dönün.

Yatay alan, üçgenin yatay düzleme izdüşümüdür. Yüzey alanı, eğimli yüzün 3B alanıdır. Eğim dikliği, Bakı yokuş aşağı yönü gösterir.

İmleç ile seçim farklıdır. Fareyi yüzey üzerinde kısa süre sabit tuttuğunuzda Bilgi → İmleç ve durum çubuğu o konuma ait bilgileri gösterir. Seçimi Temizle, üçgen vurgusuyla birlikte varsa kot süzmesini de kaldırır.

04. LiCAD’den katman ekleme

Modeli çalışma sınırı, kotlu parsel sınırları veya diğer uygun çizgi verileriyle birlikte incelemek için etkin çizimdeki katmanları ekleyebilirsiniz.

Katmanlar paneline sağ tıklayın ve Licad GIS'ten Katman Ekle... komutunu seçin.
Listede eklenecek katmanı işaretleyin. Örnekte HESAP_SINIRI katmanı kullanılır.
Tamam düğmesine basın. Yeni katman listede görünür; geçerli veriler sahneye eklenir.

Bu yolla geçerli üçgenler ve kotlu çizgiler alınır. Parsel sınırları kullanılacaksa çizgilerin kot bilgilerini kontrol edin. Kotsuz vektörleri dosya referansı olarak eklemek ayrı bir işlemdir.

**Görsel 08.** Seçimi Tamam ile onaylayın.

Katman görünümünü düzenleme

Katmanlar paneli / sağ tık	Kullanım ve sonuç
Görünür	Satırın kutusunu veya menü komutunu değiştirin. Katman sahnede gösterilir ya da gizlenir.
Katmana yaklaş	İlgili katmanda seçin. Görünüm katmanın kapsamına odaklanır.
Opaklık	%100, %75, %50 veya %25 seçin. Düşük değerlerde alttaki katmanlar daha çok görünür.
Sırala	En üste taşı, Yukarı taşı, Aşağı taşı veya En alta taşı seçin. Katmanların çizim sırası değişir.
Özellikler...	Katmana özgü gösterim ayarlarını açın; değişikliği Uygula veya Tamam ile uygulayın.

Kaynak çizim değiştiğinde: Açık 3B pencere geometriyi otomatik yenilemez. Güncel modeli okumak için pencereyi kapatıp yeniden açın. Katman ekleme komutu, önceden yüklenmiş katmanı yenilemek için kullanılmaz.

05. Kot, eğim ve bakı renklendirmesi

Renklendirme, modeldeki yükseklik, diklik ve yön farklarını ayırt etmeyi kolaylaştırır. Renkleri yorumlarken Lejant panelindeki karşılıklarını esas alın.

Katmanlar panelinde üçgen katmanına sağ tıklayın.
Otomatik renklendir menüsünden Kota göre, Eğime göre veya Bakıya göre seçin.
Giriş → Paneller → Lejant düğmesiyle lejantı açın; ilgili katmanın renklerini ve değerlerini inceleyin.

**Görsel 09.** Üçgen katmanının Otomatik renklendir menüsü.

**Görsel 10.** Kot renklerinin örnek karşılıkları.

Seçenek	Neyi gösterir?
Kota göre	Üçgenin köşe kotlarının ortalamasına göre renk verir. Kotlu çizgilerde de kullanılabilir.
Eğime göre	Üçgenlerin eğim yüzdesini renklerle gösterir. Dikleşen bölgeleri ayırt etmek için kullanılır.
Bakıya göre	Yokuş aşağı yönü renklendirir. Yatay üçgenler Düz olarak değerlendirilir.

Paleti değiştirme: Katmana sağ tıklayın, Renk rampası menüsünden bir palet seçin. Ters çevir renklerin yönünü tersine döndürür; sayısal değerleri değiştirmez.

Sınırı belirginleştirme: Çizgi katmanında Otomatik renklendir → Tek renk... ile renk seçin. Kaynak çizimdeki renge dönmek için Licad GIS renkleri kullanın.

06. Yüzey gösterimi ve eş yükseltiler

Üçgenler, kaynak modelin yüzlerini gösterir. Pürüzsüz yüzey (DEM), üçgenlerden üretilen yükseklik ızgarasını gösterir; ortofoto giydirme ve yüzeyi daha bütüncül inceleme için kullanılır.

**Görsel 11.** Analiz sekmesinde gösterim, duvar ve eş yükselti ayarları.

Analiz → Yüzey → Gösterim listesini açın.
Pürüzsüz yüzey (DEM) seçin. Izgara oluşturulur ve Katmanlar panelinde ilgili satır görünür. Üçgen ağına dönmek için aynı listeden Üçgenler seçin.

**Görsel 12.** Aynı modelin Pürüzsüz yüzey (DEM) görünümü.

Duvarlar
DEM’in kenar yüzlerini Yok, Dokulu veya Katı olarak gösterir. Katı yan yüzlerde Duvar rengi ile renk seçebilirsiniz.

Bilgi → Yüzey
Gösterim türünü ve oluşturulan ızgaranın hücre bilgilerini gösterir.

Eş yükselti çizgilerini gösterme

DEM görünümünde Eş yükselti aralığı (m) alanına pozitif bir aralık girin. Örneğin 5, yüzeyde 5 m aralıklı çizgiler gösterir.
Eş yükselti rengi ile çizgi rengini seçin. Çizgileri kapatmak için aralığı 0 yapın.

Gösterim ile veri üretimini ayırın. DEM ve buradaki eş yükselti çizgileri 3B görünüm içindir. Bu ayarlar kaynak üçgen geometrisini düzeltmez ve çizime yeni eğri yazmaz.

07. Kot aralığıyla inceleme

Belirli bir yükseklik bandına odaklanmak için görüntüyü kot aralığına göre süzün. İşlem, modelden veri silmez.

**Görsel 13.** Analiz → Kot Aralığı ve Seçim. Örnekte 1200–1220 kot aralığı.

Analiz → Kot Aralığı ve Seçim grubunu açın.
En az kot ve En çok kot değerlerini girin. Üst sınır alt sınırdan büyük olmalıdır.
Yalnız aralıktaki üçgenler seçeneğinin işaretli olduğunu kontrol edin. Kot değerini değiştirmek süzmeyi otomatik açar.

**Görsel 14.** Belirlenen kot bandı dışındaki yüzler gizlenir.

Üçgenler görünümünde
Üç köşe kotunun ortalaması aralıkta kalan üçgenler bütün olarak gösterilir. Üçgen, kot sınırından kesilmez.

DEM görünümünde
Aralık, ızgara hücrelerinin kotlarına uygulanır. Bu nedenle iki gösterimde görünür sınır farklı olabilir.

Tam modele geri dönme

Yalnız süzmeyi kapatmak için Yalnız aralıktaki üçgenler işaretini kaldırın. Kot sınırlarını model aralığına döndürmek ve üçgen seçimini de kaldırmak için aynı gruptaki Seçimi Temizle düğmesine basın.

Kot aralığı, hesap sınırı değildir. Su alanı ve hacmi, bu süzmeden bağımsız olarak yüklü kaynak üçgenler üzerinden hesaplanır.

08. Ortofoto ve referanslar

Ortofoto, modeldeki şevleri, yolları ve çalışma sınırını görüntüdeki detaylarla karşılaştırmak için kullanılır. Dosyanın modelle aynı alanı örtmesi ve koordinat bilgilerinin uyumlu olması gerekir.

Katmanlar paneline sağ tıklayın ve Referans Ekle... seçin.
Desteklenen ortofoto dosyasını seçip açın. Örnekte ortofoto.ecw kullanılır.
Giydirme için DEM’e geçiş denenir. Gerekirse Analiz → Gösterim → Pürüzsüz yüzey (DEM) seçin.
Referans satırının görünürlüğünü kontrol edin; modeli döndürerek görüntünün yüzeyle örtüşmesini inceleyin.

**Görsel 15.** Ortofoto, arazi yüzeyine giydirilmiş durumda.

**Görsel 16.** Referans ve DEM, katman listesinde görünür.

Opaklık ve Sırala ile örtüşmeyi düzenleyin.

Dosyayı sahneden çıkarmak için referans satırına sağ tıklayıp Referansı kaldır seçin.

Üçgenler görünümüne dönüldüğünde giydirilen referanslar otomatik gizlenir. DEM’e geri dönüldüğünde bu nedenle gizlenen referanslar yeniden gösterilir.

Çevrimiçi harita ekleme

Katmanlar → sağ tık → Online Harita Ekle yolundan kurulumda listelenen haritayı seçin. Tanımlı koordinat sistemi, erişilebilir servis ve gerekiyorsa sağlayıcı anahtarı gerekir. Başarılı ekleme sonunda harita referans katmanı olarak listelenir.

Referans görüntüsü gelmiyorsa: Katman görünürlüğünü, koordinat sistemini ve dosyanın kapsadığı alanı kontrol edin. Çevrimiçi içerikte servis erişimi ve gerekli kimlik bilgilerini de kontrol edin.

09. Su seviyesi, alan ve hacim

Girilen su kotunun altında kalan yatay alanı ve yüzey ile su düzlemi arasındaki hacmi inceleyebilirsiniz. Hesabın anlamlı olması için yüklü üçgen modeli bulunmalıdır.

**Görsel 17.** Analiz → Su Baskını. Su kotu ve görünüm ayarları.

Analiz → Su Baskını → Su seviyesi seçeneğini açın.
Su kotu değerini girin. Giriş → Bilgi panelini açarak Su baskını sonuçlarını okuyun.
Su rengi ve Saydamlık (%) ile düzlemin görünümünü ayarlayın. Kapatmak için Su seviyesi işaretini kaldırın.

**Görsel 18.** 1200 kotundaki su düzleminin örnek görünümü.

**Görsel 19.** Bilgi → Su baskını sonuçları.

Su altındaki alan
Su kotunun altında kalan yüzey parçalarının yatay izdüşüm toplamıdır.

Su hacmi (m³)
Bu parçalarla yatay su düzlemi arasındaki düşey boşluğun toplamıdır.

Suyu Yükselt, su düzlemini modelin üst kotuna doğru hareket ettirir. Başlatmak veya durdurmak için düğmeye basın; hareket sırasında alan ve hacim değerleri güncellenir.

Sonucu yorumlarken: Gizli veya kot süzmesi dışında kalan yüklü üçgenler de hesaba katılır. Üst üste binen modeller aynı alanı birden fazla sayabilir. Katmanlar aynı koordinat sisteminde ve uyumlu birimlerde olmalıdır; m² ve m³ için X, Y ve Z metre olmalıdır.

Bu işlem geometrik bir kot–alan–hacim hesabıdır. Su bağlantısı, akış ve model dışına taşma değerlendirilmez.

10. Görünüm ayarları

Bu ayarlar yüzeyin ve arka planın görünüşünü düzenler. Modeli değerlendirirken görsel etkiyle sayısal sonucu birbirinden ayırın.

Düşey abartma ve yüzey saydamlığı

Sahne → Yüzey → Düşey abartma (x) alanına değeri girin. Gerçek düşey ölçek için 1 kullanın.
Yüzey saydamlığı (%) ile yüzeyi saydamlaştırın. Kenar rengi ile açık olan kenarların rengini seçin.

Düşey abartma yalnız görünümü değiştirir. Kot farkları daha belirgin görünür; kaynak kotlar, üçgen alanları, eğim, bakı ve su alanı–hacmi değişmez. Geometrik yorum yaparken 1 değerini esas alın.

Altlık, arka plan ve ışıklandırma

Komut yolu	Kullanım ve sonuç
Giriş → 3B Görünüm Ayarları → Işıklandırma	Kutuyu açıp kapatın. Yüzeyin ışıkla gölgelenmesi değişir. Işıklandırma açıkken Gölge değeri aydınlık ve gölgeli yüzler arasındaki farkı ayarlar.
Giriş → 3B Görünüm Ayarları → Altlık Düzlemi Göster	Izgaralı düzlemi açıp kapatın. Düzlem alanındaki değerle altlığın yüksekliğini değiştirin.
Sahne → Altlık ve Arka Plan	Altlık saydamlığı (%), Zemin rengi ve Izgara rengi altlığı düzenler. Arka plan rengi sahnenin fonunu değiştirir.
Giriş → 3B Görünüm Ayarları → Tel Çerçeve Göster	Çizicinin tel çerçeve görünümünü açar. Normal yüzey görünümüne dönmek için işareti kaldırın.

Büyük modellerde gezinme

Sahne → Seçenekler → Hızlı çizim seçeneğini açıp kamera hareketini deneyin. Bu seçenek gezinme sırasındaki yenileme davranışını değiştirir; akıcılık model büyüklüğüne ve bilgisayarınıza bağlıdır.

Görsel kontrol için: Modeli yeterince aydınlık bir görünümde inceleyin. Koyu gölgelerin örttüğü bölgelerde bakış açısını değiştirin ve üçgen kenarlarını kontrol edin.

11. Görüntü çıktısı ve oturumu kapatma

İncelediğiniz görünümü rapora eklemek veya başka bir uygulamada kullanmak için görüntü dosyası oluşturabilir ya da panoya kopyalayabilirsiniz.

**Görsel 21.** Sunum → Dışa Aktar grubu.

Resim dosyası kaydetme

Kaydetmek istediğiniz bakış açısını, katman görünürlüğünü ve renkleri hazırlayın.
Sunum → Dışa Aktar → Çözünürlük listesinden 1 kat, 2 kat, 3 kat veya 4 kat seçin. Değer, 3B görüntü alanının piksel boyutunu ölçekler.
Resim Kaydet düğmesine basın. PNG, JPEG veya BMP biçimini seçerek dosyayı kaydedin.

Sonuç: Yalnız 3B görüntü alanı kaydedilir. Şerit komutlar ve yan paneller çıktıya dahil edilmez. Çözünürlük katsayısı, model geometrisinin ayrıntısını artırmaz.

Panoya kopyalama

Sunum → Dışa Aktar → Panoya Kopyala düğmesine basın. Ardından hedef belgeye veya görüntü uygulamasına yapıştırın. Pano görüntüsü 1 kat boyuttadır; Çözünürlük listesindeki katsayı dosyaya kaydetme için kullanılır.

Oturumu kapatmadan önce

İhtiyacınız olan görüntüleri kaydedin. Renk, görünürlük, kamera, su kotu, kot süzmesi ve eklenen referanslar açık 3B oturumuna aittir. Pencere yeniden açıldığında sahne kaynak çizimden yeniden kurulur.

Modelde değişiklik yapacaksanız: 3B görünümde saptadığınız bölgeyi kaynak çizimde kontrol edip düzenleyin. Güncel sonucu görmek için 3B Görünüm penceresini yeniden açın.

Kontrolü tamamlamak için

Üçgen geometrisini farklı açılardan inceleyin; şüpheli yüzleri sorgulayın. Eklediğiniz sınır ve ortofotonun modelle örtüştüğünü kontrol edin. Sayısal sonuçları, doğru katman ve birimlerle değerlendirin.

Kasım 2026 · Görseller örnek projeden alınmıştır. Katman adları ve sayısal değerler kullanılan projeye göre değişir.