Gridli Hacim

LiSurf Gridli Hacim, iki kotlu üçgen model arasındaki kazı ve dolgu hacmini kare hücreler üzerinde örnekleyerek hesaplar. Mevcut araziyi bir proje yüzeyiyle veya aynı sahanın farklı ölçümlerinden üretilen modelleri birbiriyle karşılaştırmak için kullanılır. Hesap tüm alanda ya da seçilen kapalı bir sınır içinde yapılabilir.

Yöntem, örnek noktalarındaki kot farklarına dayanır. Bu nedenle grid aralığı, model kapsamı ve seçilen sınır sonuçları etkiler.

01. Verileri hazırlama

Gridli Hacim, etkin projedeki iki kotlu üçgen modeli kullanır. Hesaba başlamadan önce aşağıdaki hazırlıkları tamamlayın.

Karşılaştırılacak modelleri aynı projede, ayrı katmanlarda hazırlayın. Ham nokta, eş yükselti eğrisi veya raster yerine üçgen model seçilir.
İki modelin koordinat sistemini ve kot referansını eşleştirin. XY koordinatları ve Z kotları metre cinsinden olmalıdır; araç birim veya koordinat dönüşümü yapmaz.
Çalışılacak bölgede iki modelin de kot içerdiğini kontrol edin. Üçgen ağlarının aynı olması gerekmez.
Bölgesel hesap için kapalı, doğrusal ve tek halkalı bir sınır hazırlayın. Sınır kendiyle kesişmemeli; eğri kenar, delik veya ayrı parçalar içermemelidir. Sınırın kotu hesapta kullanılmaz.

**Görsel 01.** Girdi katmanları: iki üçgen model ve KUBAJ_SINIRI.

Örnekteki UCGEN_MODEL_SIYAH, UCGEN_MODEL_KIRMIZI ve KUBAJ_SINIRI adları projeye aittir. Kendi projenizde, ilgili veriyi içeren katmanları kullanın.

02. Aracı açma ve yüzeyleri seçme

LiSurf sekmesini açın. Arazi Modeli Araçları grubundaki hacim komutlarının açılır menüsünden Gridli Hacim seçin. Görselde bu menü Prizmatik Hacim düğmesinin altındadır.
Açılan Gridli Hacim Hesabı penceresinde Üst Yüzey listesinden mevcut arazi modelini seçin.
Alt Yüzey listesinden proje veya karşılaştırma modelini seçin. İki seçim tamamlandığında Hesapla düğmesi etkinleşir.

**Görsel 02.** LiSurf sekmesindeki hacim menüsünden Gridli Hacim komutunu açın.

**Görsel 03.** Üst Yüzey ve Alt Yüzey seçildikten sonra Gridli Hacim Hesabı penceresi.

Seçimler bölümünde yüzeyler, grid aralığı ve hesap sınırı bulunur. Hesaplanan değerler Sonuçlar bölümüne yazılır; alt durum satırı işlemin durumunu bildirir.

Yüzey sırası önemlidir. Kot farkı Üst Yüzey − Alt Yüzey olarak alınır. Üst yüzeyin daha yüksek olduğu örnekler kazı, daha alçak olduğu örnekler dolgu olarak hesaplanır. “Üst”, seçilen modelin her noktada daha yüksek olması gerektiği anlamına gelmez.

03. Grid aralığını belirleme

Grid aralığı (m), hesabın ana kare hücrelerinin kenar uzunluğudur. Alana metre cinsinden bir değer girin. Başlangıç değeri 10 m’dir; girilen değer 0,05 m’den büyük olmalıdır.

**Görsel 04.** Grid aralığı (m), ana kare hücrenin kenar uzunluğunu belirler.

Hesaplama mantığı

Araç, her hücrenin merkezinde iki yüzeyin kotunu karşılaştırır. Kot farkını o örneğin temsil ettiği yatay alanla çarpar ve hacmi kazı ya da dolgu toplamına ekler. İki yüzeyden birinde kot bulunamayan örnekler hesaba katılmaz.

Basit örnek: 2 × 2 m hücrenin alanı 4 m²’dir. Merkezdeki kot farkı 1,5 m ise bu örneğin hacim katkısı 6 m³ olur. Üst kot daha yüksekse kazıya, daha düşükse dolguya eklenir.

Grid aralığı	Hesaba etkisi
Daha küçük aralık	Daha sık örnekleme yapar; dar bölgeleri ve yüzey değişimlerini daha ayrıntılı temsil etmeye yardımcı olur. Hesap yükü ve süresi artabilir.
Daha büyük aralık	Daha seyrek örnekleme yapar. Küçük alanlar, model kenarları ve kazı–dolgu geçişlerinde ayrıntı kaybı oluşabilir.

Uygun aralık, sahanın büyüklüğüne ve model ayrıntısına bağlıdır. Daha küçük bir aralıkla hesabı tekrarlayıp sonuçların ne kadar değiştiğini kontrol edin. Küçük grid, modeldeki hatalı kotları veya eksik bölgeleri düzeltmez.

04. Hesap sınırını belirleme

Tüm alanla çalışma

Pencere ilk açıldığında Hesap sınırı alanında Tüm alan yazar. Bu durumda ayrıca bir çizim sınırı uygulanmaz; iki modelde de kot bulunan örnekler kullanılır. Daha önce sınır seçtiyseniz Tüm Alan düğmesine basarak bu sınırı kaldırın.

Belirli bir alanda hesaplama

Ekrandan Seç düğmesine basın. Hesap penceresi geçici olarak gizlenir ve çizimden seçim başlar.
Durum çubuğundaki Kapalı Alan İçinde Nokta Göster istemini izleyerek hazırladığınız kapalı alanın içine tıklayın.
Pencere geri geldiğinde Hesap sınırı alanında Seçili alan yazdığını kontrol edin. Yeni sınırla sonuç almak için Hesapla düğmesine basın.

**Görsel 05.** Kapalı alan içinde nokta gösterme. Altta, aynı ekrandaki seçim isteminin yakın görünümü yer alır.

**Görsel 06.** Geçerli sınır seçiminden sonra Hesap sınırı alanında Seçili alan görünür.

Seçili sınırın kenarına değen hücreler daha küçük alt hücrelere ayrılarak örneklenir. Böylece sınır çevresi daha ayrıntılı hesaba katılır; sınır içinde kalan ancak iki modelde de kot bulunmayan örnekler yine kullanılmaz.

Seçimden sonra kontrol edin: Geçersiz veya iptal edilen seçim önceki sınırı korur. Tüm Alan düğmesi seçili sınırı kaldırır ve önceki sonucu temizler; sonraki hesap için yeniden Hesapla kullanılır.

05. Hesaplama ve sonuçları okuma

Üst Yüzey, Alt Yüzey, Grid aralığı (m) ve Hesap sınırı alanlarını kontrol edin.
Hesapla düğmesine basın ve işlemin tamamlanmasını bekleyin.
Durum satırında Hesap tamamlandı. mesajını ve Sonuçlar bölümündeki değerleri inceleyin.

**Görsel 07.** 0,1 m grid aralığı ve seçili sınırla tamamlanan örnek hesap.

Sonuç alanı	Anlamı
Kazı hacmi (m³)	Üst yüzeyin daha yüksek olduğu örneklerden hesaplanan hacim.
Dolgu hacmi (m³)	Üst yüzeyin daha alçak olduğu örneklerden hesaplanan hacim.
Net hacim (m³)	Kazı hacmi − dolgu hacmi. Pozitifse kazı, negatifse dolgu daha büyüktür.
Kazı alanı (m²)	Kazı oluşan örneklerin temsil ettiği yatay alanların toplamı.
Dolgu alanı (m²)	Dolgu oluşan örneklerin temsil ettiği yatay alanların toplamı.
Sınır alanı (m²)	Seçilen kapalı sınırın geometrik yatay alanı. Tüm alan hesabında boş kalır.

Hacimler üç, alanlar iki ondalıkla gösterilir. Örnekte yalnızca dolgu oluştuğundan Net hacim (m³) negatiftir. Net hacmin sıfır olması ise tek başına kazı ve dolgunun sıfır olduğu anlamına gelmez; iki hacim birbirine eşit olabilir.

Alan değerlerini karşılaştırma

Kazı alanı + Dolgu alanı, Sınır alanı ile aynı olmak zorunda değildir. Sınır alanı kapalı şeklin tamamını ölçer; kazı ve dolgu alanları grid örneklerinden hesaplanır. Kotları eşit olan örnekler bu iki alana eklenmez. Bir modelde kot bulunmayan bölgeler de hesaba katılmaz.

Sınır seçilmediğinde, merkezi geçerli olan hücre tam alanıyla hesaba girer. Bu nedenle model kenarlarında grid aralığı, hesaplanan alanı ve hacmi etkileyebilir.

Grid aralığını değiştirerek kontrol etme

Mevcut sonuçları Kopyala ile alın; kullanılan model adlarını, grid aralığını ve sınırı ayrıca kaydedin.
Modelleri ve sınırı değiştirmeden Grid aralığı (m) değerini küçültün.
Hesapla ile yeniden hesaplayın. Kazı, dolgu ve net hacim değerlerini önceki sonuçlarla karşılaştırın.

Yeniden hesaplama gerekir. Model, grid aralığı veya sınır değiştiğinde önceki sonuç temizlenir. Güncel değerleri görmek için Hesapla düğmesine yeniden basın.

06. Sonuçları kopyalama ve pencereyi kapatma

Hesap tamamlandıktan sonra etkinleşen Kopyala düğmesine basın.
Metni raporunuza veya çalışma belgenize yapıştırın. Altı sonuç satırı, ekrandaki etiketleri ve gösterilen değerleriyle aktarılır.
Hesabı sonradan tanımlayabilmek için Üst Yüzey, Alt Yüzey, Grid aralığı (m) ve kullanılan sınırı aynı belgeye ayrıca ekleyin. Bu bilgiler pano metnine dahil değildir.

**Görsel 08.** Kopyala, sonuçları panoya alır. Kapat, pencereyi kapatır.

Çalışma tamamlandığında Kapat düğmesine basın. Hesap sürerken Kapat kullanılırsa iptal ve kapanış isteği verilir; yoğun hesaplarda işlemin durması kısa bir süre bekletebilir.

07. Sık karşılaşılan durumlar

Durum	Kontrol ve işlem
Model listesi boş	Etkin projede, üçgen içeren kullanılabilir bir katman bulunduğunu kontrol edin. Ham noktalar veya eğriler model olarak listelenmez.
Hesapla düğmesi etkin değil	Üst Yüzey ve Alt Yüzey seçimlerini tamamlayın.
Grid aralığı kabul edilmiyor	0,05 m’den büyük, geçerli bir sayı girin. Sisteminizin sayı biçimini kullanın.
Sınır kabul edilmiyor	Kapalı, doğrusal, tek halkalı ve kendiyle kesişmeyen bir alan kullanın. Sınırın üst modelin kapsamıyla kesiştiğini kontrol edin.
Sonuçların tamamı sıfır	Modellerin örtüşmesini ve iki yüzeyde de kot bulunmasını kontrol edin. Küçük bir sahada büyük grid, geçerli örnek yakalayamayabilir; grid aralığını küçülterek yeniden deneyin.
Alan toplamları farklı	Sınırın geometrik alanı ile kazı ve dolgu örneklerinin alanları farklı büyüklüklerdir. Model kapsamını, eşit kotlu bölgeleri ve grid aralığını inceleyin.
Model kullanılamıyor uyarısı	Etkin projeyi ve model katmanlarını kontrol edin. Araç yeniden açılmasını istiyorsa pencereyi kapatıp Gridli Hacim komutunu tekrar çalıştırın.

Sıfır sonucu yorumlarken: Hesap tamamlandı. mesajı, tek başına iki model arasında kot farkı bulunmadığını göstermez. Özellikle küçük veya dar alanlarda ortak örnek bulunup bulunmadığını model kapsamı ve grid aralığı üzerinden kontrol edin.

Kasım 2026 · Görseller örnek projeden alınmıştır. Katman adları ve sayısal sonuçlar kullanılan verilere göre değişir.