Enkesitlerden Kübaj Hesabı
LiSurf / KULLANIM KILAVUZU
Enkesitlerden Kübaj Hesabı
İki alımdan ortak kesit üretimi, hacim hesabı ve raporlama
LiSurf Enkesitlerden Kübaj Hesapla, aynı sahaya ait iki enkesit takımını karşılaştırarak yarma ve dolgu hacimlerini hesaplamak için kullanılır. Bu kılavuz, iki farklı tarihte ölçülen arazi verilerinin hazırlanmasından sonuç raporunun çizime alınmasına kadar temel iş akışını açıklar.
01Hesap mantığı ve iş akışı
Enkesitlerden kübaj hesabında önce aynı konumdaki ilk ve son alım kesitleri karşılaştırılır. İki profil arasında kalan yarma ve dolgu alanları bulunur. Ardışık kesitlerin alanları, aralarındaki mesafe ve seçilen yöntem kullanılarak hacme dönüştürülür.
| Aşama | Hesapta karşılığı |
|---|---|
| Aynı konumdaki iki kesit | İlk ve son alım arasındaki alan farkı hesaplanır. Birimi m²’dir. |
| Ardışık kesitler | Kesit alanları ve ara uzaklık kullanılarak aralık hacmi hesaplanır. Birimi m³’tür. |
| Hesap bütünü | Aralık hacimleri biriktirilerek kümülatif yarma, kümülatif dolgu ve Brükner değerleri raporlanır. |
İşlem sırası: İki alımı hazırlayın, modelleri oluşturun, ortak güzergâhı kaydedin, her modelden enkesit üretin, kesitleri karşılaştırın ve kübaj hesabını çalıştırın.
02Verileri ve üçgen modelleri hazırlama
İlk alım çalışma öncesini, son alım çalışma sonrasını temsil eder. Hangi verinin hangi tarihe ait olduğunu dosya adıyla birlikte ölçü kayıtlarından kontrol edin. Katman rengi veya nokta sayısı, alım tarihini belirlemez.
- 1
İki alımın aynı koordinat sisteminde, yükseklik referansında ve birimlerde olduğunu kontrol edin.
- 2
Hesap sahasını tanımlayan kapalı sınırı hazırlayın. Aynı sınırı iki projede de gerçek koordinatlarını koruyarak kullanın.
- 3
LiSurf → Üçgenle komutuyla ilk alımın kotlu verilerinden model oluşturun. Son alım için aynı işlemi ayrı olarak yapın.
- 4
Model kenarlarını, uzun üçgen bağlantılarını ve şev kırıklarını inceleyin. Gerekirse 3B Görünüm ile yüzeyi farklı açılardan kontrol edin.
İki tarihteki nokta sayılarının eşit olması gerekmez. Her model kendi alımını doğru temsil etmeli ve hesap yapılacak bölgede yeterli veri içermelidir. İki alımın noktalarını tek bir üçgen modelde birleştirmeyin.
03Ortak güzergâhı oluşturma
Komut yolu: LiSurf → Güzergâh Oluştur
Güzergâh, kesitlerin sırasını ve yönünü belirleyen referanstır. İki alımdan aynı fiziksel konumlarda kesit üretmek için tek bir güzergâh dosyasını ortak kullanın.
- 1
Başlangıç kilometresini tanımlayın. Örnekte 0 kullanılır.
- 2
Yöntemi seçin ve işlemi onaylayın.
- 3
Güzergâhı tanımlayan çizgiyi seçin. Başlangıç noktası ve ilerleme yönünü kontrol edin.
- 4
Güzergâhı guzergah.LGZ gibi ayırt edilebilir bir adla kaydedin. Her iki alımın kesit üretiminde bu dosyayı seçin.
04İlk ve son alımdan enkesit üretme
Komut yolu: LiSurf → Enkesit Oluştur → Güzergâhtan Enkesit Oluştur
İlk alım projesini etkinleştirin. Güzergâh Dosyası alanında ortak LGZ dosyasını, Üçgen Modeli alanında ilk alıma ait model katmanını seçin.
| Ayar | Örnekteki seçim | Ne belirler? |
|---|---|---|
| Enkesit Aralığı | 1,00 m | Güzergâh boyunca kaç metrede bir kesit alınacağını. |
| Enkesit Sola / Sağa Genişlik | 40,00 m / 40,00 m | Kesitlerin güzergâhın iki yanına uzanacağı genişliği. |
| Dosyadan Oku | Kapalı | Bu örnekte aralık ve genişlikler doğrudan girilir; hazır liste kullanılmaz. |
| Sabit Aralık | Kapalı | Tek kesit üzerindeki nokta örnekleme aralığına ilişkin seçeneği. |
| Enkesitleri Sınırla | Açık | Kesitlerin seçilecek çalışma sınırıyla sınırlandırılmasını. |
| Sınıra Kadar Uzat | Kapalı | Bu örnekte sınıra uzatma seçeneği kullanılmaz. |
| Enkesit Planı Çiz | Açık | Kesitlerin plandaki yerlerinin çizilmesini. |
- 1
Aralık ve genişlikleri sahanıza göre belirleyin. Örnekteki 1 m ve 40 m değerlerini her proje için sabit kabul etmeyin.
- 2
Tamam ile ilerleyin, ortak sınır poligonunu seçin ve ilk alım kesitlerini ilk_alim.LEK olarak kaydedin.
- 3
Son alım projesine geçin. Aynı güzergâh, aralık, genişlik ve sınır ile bu kez son alımın modelini kullanın; sonucu son_alim.LEK olarak kaydedin.
- 4
Planda kesitlerin sahanın tamamını kapsadığını ve sınırda doğru sonlandığını kontrol edin.
05Enkesitleri kontrol etme
Komut yolu: LiSurf → Enkesit İzleyici
- 1
İlk ve son alım LEK dosyalarını açın. Kaynak adlarını ve çizgi renklerini ayırt edilir biçimde düzenleyin.
- 2
Başlangıç, orta ve son bölgeden kesitler seçin. Aynı kilometrede iki profilin aynı saha parçasını temsil ettiğini kontrol edin.
- 3
Profil noktalarının mesafe ve kotlarını inceleyin. Ani kot sıçraması, eksik uç, ters sıralanmış noktalar veya beklenmeyen bağlantıları araştırın.
| Profil ilişkisi | Hesaptaki anlamı |
|---|---|
| İlk alım üstte, son alım altta | Yüzey alçalmıştır; ilgili bölge yarma olarak değerlendirilir. |
| Son alım üstte, ilk alım altta | Yüzey yükselmiştir; ilgili bölge dolgu olarak değerlendirilir. |
| Profiller kesişiyor | Aynı kesitte farklı bölgelerde yarma ve dolgu oluşabilir. Yalnız tek bir noktaya bakarak kesitin tamamını sınıflandırmayın. |
İzleyicide üst üste görüntüleme ile kübajdaki eşleştirme aynı şey değildir. İzleyici kilometre, kesit kodu ve tekrar sırasını birlikte kullanırken kübaj hesabında sayısal kilometre esas alınır. Görünmeyen bir serinin hesaba katılmadığını varsaymayın; dosyaların kilometrelerini de karşılaştırın.
Bir noktayı düzenlediyseniz değişikliği ayrı bir enkesit dosyasına kaydedin ve hesabı güncel dosyayla yeniden çalıştırın.
06Kübaj dosyalarını ve parametreleri seçme
Komut yolu: LiSurf → Enkesitlerden Kübaj Hesapla
| Alan | Nasıl doldurulur? |
|---|---|
| İlk Alım Enkesitleri | Çalışma öncesini temsil eden ilk_alim.LEK dosyasını seçin. |
| Son Alım Enkesitleri | Çalışma sonrasını temsil eden son_alim.LEK dosyasını seçin. |
| Kabarma katsayısı | Örnekte 1,000 kullanılır; katsayı üzerinden ek hacim düzeltmesi yapılmaz. Farklı bir katsayıyı çalışmanın malzeme ve hesap esaslarına göre belirleyin. |
| Kümülatif yarma ilk değeri | Hesabın başında taşınacak yarma birikimi. Yeni hesap örneğinde 0,000. |
| Kümülatif dolgu ilk değeri | Hesabın başında taşınacak dolgu birikimi. Yeni hesap örneğinde 0,000. |
| Brükner ilk değeri | Brükner hesabının başlangıç değeri. Yeni hesap örneğinde 0,000. |
Önceki bir hesabı devam ettiriyorsanız başlangıç değerlerini ilgili önceki rapordan doğrulayın. Sıfırdan başlayan bu örneğin sonuçlarını, farklı başlangıç değerleriyle hazırlanmış bir raporla doğrudan karşılaştırmayın.
07Hesap yöntemini belirleme
Pencerede dört yöntem bulunur. Çalışmanın hesap esasına uygun yöntemi seçin; yöntemleri karşılaştırırken dosyaları, kesit kapsamını, katsayıyı ve başlangıç değerlerini sabit tutun.
| Seçenek | Kullanım ve hesap yaklaşımı |
|---|---|
| KGM Yöntemi | Programdaki KGM seçeneğidir. Projenizde bu hesap yaklaşımı isteniyorsa seçin. |
| Kareköklü alan formülü | V = [A₁ + A₂ + √(A₁ × A₂)] × L / 3 İki uç alanla birlikte alanların çarpımının karekökü kullanılır. |
| Ortalama alan formülü | V = (A₁ + A₂) × L / 2 İki kesit alanının ortalaması, kesitler arasındaki mesafeyle çarpılır. Bu kılavuzun ana hesap örneğinde bu seçenek kullanılır. |
| DSİ Yöntemi | Programdaki DSİ seçeneğidir. Projenizde bu hesap yaklaşımı isteniyorsa seçin. |
A₁ ve A₂ ardışık iki kesitteki aynı tür alanları (m²), L kesitler arasındaki uzaklığı (m), V ise aralık hacmini (m³) ifade eder. Yarma ve dolgu ayrı değerlendirilir.
Alanların kesitten kesite değiştiği durumlarda yöntemler farklı hacimler verebilir. Yalnızca daha büyük veya daha küçük sonuç elde etmek için yöntemi değiştirmeyin. Seçiminizi raporla birlikte kaydedin.
08Hesabı çalıştırma ve raporu okuma
Dosyaları, yöntemi ve parametreleri kontrol ettikten sonra Tamam ile hesabı çalıştırın. Uyarı veya hesap dışında kalan kesit bildirimi varsa önce nedenini inceleyin. Raporun başlangıç ve bitiş kilometrelerinin hedeflediğiniz kapsamla uyumlu olduğunu kontrol edin.
| Rapor sütunu | Nasıl okunur? |
|---|---|
| Kilometre | Kesitin güzergâh üzerindeki konumudur. |
| Ara Uzaklık (m) | Ardışık kesitler arasında hesapta kullanılan mesafedir. |
| Alan — Yarma / Dolma (m²) | İlgili kesitteki yarma ve dolgu alanlarıdır. Raporda dolgu sütunu “DOLMA” olarak yer alır. |
| Hacim — Yarma / Dolma (m³) | İki kesit arasındaki hacimdir; tek bir kesitin alanıyla karıştırmayın. |
| Kümülatif Hacim (m³) | O satıra kadar biriken hacimdir. Toplamı görmek için son geçerli kümülatif satırı okuyun; tüm kümülatif satırları yeniden toplamayın. |
| Brükner Değeri | Yarma ve dolgu arasındaki birikimli dengeyi gösterir. İşareti, dosya sırası ve başlangıç parametreleriyle birlikte değerlendirin. |
Uygulama örneği
| Büyüklük | Örnek sonuç |
|---|---|
| Son kilometre | 0+076,00 |
| Kümülatif yarma | 16.428,277 m³ |
| Kümülatif dolgu | Dolgu oluşmamıştır; raporda “–” gösterilir. |
| Son Brükner değeri | +16.428,277 m³ |
Bu örnekte ortalama alan yöntemi, 1,000 kabarma katsayısı ve sıfır başlangıç değerleri kullanılır. İlk alımın üstte, son alımın altta olduğu profil görünümüyle yarma sonucu birbiriyle uyumludur.
Ekran görüntüsündeki nokta ondalık ayırıcıdır; metinde Türkçe sayı yazımı kullanılmıştır. Örnek toplam, yalnızca bu veri ve ayarlara aittir. Farklı model, sınır, kesit aralığı veya yöntem için aynı sayıyı hedeflemeyin.
09Raporu kaydetme ve çizime yerleştirme
Grafik çıktı
Grafik çıktıyı kullanarak hacim tablosunu çizimde uygun bir boşluğa yerleştirin. Başlıkların, birimlerin ve son kümülatif satırın okunabildiğini kontrol edin. Tablo birden fazla parçaya ayrılıyorsa devam eden kilometre sırasını koruyun.
Metin raporu
- 1
Metin raporu almak için aynı iki dosya ve aynı hesap ayarlarıyla çıktıyı Metin Editörü üzerinden oluşturun.
- 2
Başlıkları, kilometre aralığını ve toplamları kontrol edin. Farklı Kaydet ile kullanım amacınıza göre LCS veya TXT biçiminde kaydedin.
- 3
Dosya adına saha ve alım tarihlerini ekleyin. Kullanılan yöntem, katsayı ve başlangıç değerlerini raporla birlikte saklayın.
Metin raporunu tablo olarak çizime alma
Metin Dosyası Ekle penceresinde kaydettiğiniz raporu açın. Önizlemede okuma biçimini, Türkçe karakterleri ve sayısal sütunların hizasını kontrol edin.
| Ayar grubu | Kontrol edilecek nokta |
|---|---|
| Yapı | Kutu çizgili tablo gibi uygun okuma biçimini ve doğru karakter kodlamasını seçin. |
| Yazı | Yazı boyunu, satır aralığını ve yazı tipini düzenleyin. “Ondalıkları alt alta getir” seçeneğiyle sayısal sütunların okunmasını kolaylaştırın. |
| Sayfalar | Sayfalara bölme, sayfa başına satır, yan yana yerleşim ve boşluk ayarlarını önizlemede kontrol edin. |
| Çizime Yerleştir | Tabloyu çizime alın. Son kümülatif değerleri kaynak raporla karşılaştırın. |
10Sorun giderme ve son kontrol
| Gözlem | Önce neyi kontrol etmelisiniz? |
|---|---|
| Beklenen yarma yerine dolgu görülüyor | İlk–son alım sırasını, dosyaların gerçek tarihlerini ve seçilen modelleri kontrol edin. |
| Kesitler üst üste oturmuyor | Ortak LGZ dosyası, güzergâh yönü, başlangıç kilometresi, koordinat ve yükseklik referanslarını karşılaştırın. |
| Sahanın bir bölümü hesaba girmiyor | Sol/sağ genişlikleri, ortak sınırı, model kapsamını ve iki dosyadaki kilometreleri inceleyin. Hesap dışı kesit uyarılarını okuyun. |
| Kesitte beklenmeyen bağlantı var | Mesafe–kot sırası, ayrık parçalar, model boşlukları ve üçgen bağlantılarını inceleyin. |
| Model değişti ama hacim aynı kaldı | Kesitlerin güncel modelden yeniden üretildiğini ve hesapta yeni LEK dosyalarının seçildiğini kontrol edin. |
| İki raporun toplamı farklı | Dosyaları, yöntemi, hesap kapsamını, kabarma katsayısını ve üç başlangıç değerini karşılaştırın. |
| Çizime alınan rapor okunmuyor | Karakter kodlamasını, yazı boyunu, satır aralığını, sayfa yerleşimini ve ondalık hizalamasını önizlemede düzenleyin. |